rouwverwerking | verliesverwerking | ziekte & meer

Palmen – Connie: Logboek van een onbarmhartig jaar (recensie)

Palmen - Connie - Logboek van een onbarmhartig jaar

Logboek van een onbarmhartig jaar

‘Logboek van een onbarmhartig jaar’ is het autobiografische relaas van Connie Palmen over haar rouwproces in het jaar na het verlies van haar man. Logboekproza van het kaliber dat je van een befaamd schrijfster als Connie Palmen mag verwachten. Met de nadruk op logboek, geen dagboek. Dat staat haar tegen. “Het is regressief, meisjesachtig, het roept te veel herinneringen op aan de tijd dat ik daadwerkelijk een dagboek bijhield.”

Met de pen op de huid van de pijn

Zelf omschrijft ze haar logboek als een gemankeerd soort dagboek waarin ze met de pen op de huid van de pijn zit. “Ik doe het omdat ik weet dat je dit vergeet, de horror van de eerste maanden, van het eerste jaar, je vergeet het zoals je kiespijn vergeet, of barensweeën naar men zegt. Je weet dat het erg was, verschrikkelijk, de ergste pijn die je ooit had, maar voelen kun je het niet meer.”

Rouw is verliefdheid zonder oplossing

Het logboek bestrijkt het jaar na de dood van haar man, Hans van Mierlo, op 11 maart 2010.  Onverbloemd maakt Connie ons deelgenoot van hun grote liefde voor elkaar en haar onmetelijke verdriet na zijn overlijden. “Rouw is verliefdheid zonder oplossing. Ik ben panisch zonder hem.” Het land kent Van Mierlo vooral als charismatisch politicus, gezicht van D66, die na zijn aftreden in 1998 de titel ‘minister van staat’ kreeg toegekend.

Ontdaan van alle publieke behangsels schetst Palmen een beeld van een beminnelijke, intelligente en oprechte levensgezel. Aanhankelijk als ze is, kan ze niet zonder hem. “Het is onnozel, maar ik heb geen idee van hoe te leven als het niet aan zijn hand is.” Constant is ze op zoek naar tastbare herinneringen, hoort ze in zijn schrijfsels zijn stem. “Ik pak  elke snipper op als een ekster, versleep hem naar mijn eigen nest, bedek hem onder andere bladen en doe de deur op slot.”

Steeds hetzelfde verhaal

Palmen citeert veelvuldig uit werk van andere literaire schrijvers, boeken die zij schreven na het verlies van een geliefde. “Het is steeds hetzelfde verhaal, maar de welgekozen woorden van de schrijver zijn doodsteken.” Maar toch ziet Palmen de noodzaak van het schrijven in zo’n situatie niet als een literaire, maar als een existentiële. “Het boek niet schrijven zou betekenen dat je ophoudt met schrijven, en daarmee met het leiden van het leven van een schrijver.”

Schaamte en seksueel verlangen onderschat

In de vele literatuur over rouw, waarin Palmen zich heeft verdiept, worden volgens haar twee elementen onderschat: de schaamte en het seksuele verlangen. Palmen schaamt zich duidelijk niet. Hoewel terzijde, de rest zou naar mijn idee ook niets toevoegen, schroomt ze niet haar zinnelijke begeerten naar haar geliefde te benoemen. Ze laat niet na te melden dat ze teveel rookt en teveel drinkt om het leed de baas te kunnen blijven. Palmen stelt zich kwetsbaar op. Ze roept daarmee bij mij ook het beeld op van ‘wow, wat is dit moeilijk, wat hebben die mensen veel van elkaar gehouden, wat is dit echt’. Over schaamte gesproken, Palmens psychiater Louis Tas verwoordde schaamte eens als gebrek aan empathie met jezelf.

In haar logboek haalt Palmen verschillende schrijvers en werken aan, bijvoorbeeld ‘Rouwdagboek’ van Barthes; ‘Schaduwkind’ van Thomése; ‘Taal zonder mij’ van Hemmerechts en ‘Contrapunt’ van Enquist. Literatuur als wapen tegen rouw.

In het oeuvre van Palmen lopen fictie en werkelijkheid vaak door elkaar. Met haar romans ‘De wetten’ (1991) en ‘De vriendschap’ schreef ze geschiedenis en vestigde ze haar naam in binnen- en buitenland. Logboek van een onbarmhartig jaar is andere koek. De bittere waarheid, haar bittere waarheid, intens geschreven. Om troost uit te putten als je een geliefde verliest.

RIA
14-10-2014

Tagged als:

Gecategoriseerd in: Palmen - Connie, RECENSIES: ALVAST VOOR JE GELEZEN, verlies partner

Schrijf je hier in voor de