rouwverwerking | verliesverwerking | ziekte & meer

Berg – Marinus van den: Verdriet dat niet verdwijnt (recensie)

Marinus van den Berg - Verdriet dat niet verdwijnt

In onze neiging verdriet te verzachten, spreken we al snel over het verlies van een kind. Maar iets wat je verloren hebt, kun je misschien nog terugvinden. De dood daarentegen is onomkeerbaar. “En”, zegt Marinus van den Berg: “Het verschrikkelijke is niet te verzachten. Het is ook het dilemma van dit boek.”

Vanuit zijn beroep als pastor komt Van den Berg veel met verlies- en rouwverwerking in aanraking. ‘Verdriet dat niet verdwijnt, door-leven na de dood van een kind, broer of zus’ is de vrucht van zijn jarenlange luisteren naar het verdriet van de mensen die het overkomt.

Levenslooplang

De stijl van dit boek getuigt van grote integriteit en respect van de schrijver voor de doelgroep die hij erin beschrijft. En die is breed. Als ouder kun je immers op elk moment in je leven je kind moeten afstaan aan de dood. Het is een misvatting dat het verdriet minder wordt naarmate het kind in kwestie ouder is of verder van je afstaat. Toch bestaat het risico dat de dood van een volwassen kind door de omgeving als minder aard verschuivend wordt ervaren.

Het herinnert mij aan een moment, meer dan 35 jaar geleden. Onze baby van 8 maanden lag in het ziekenhuis met hersenvliesontsteking. In de greep van angst en zorg sprak ik een bejaard echtpaar. Net daarvoor hadden we hun huis gekocht. Ze leefden ontzettend met ons mee. Het was met tranen in de ogen dat de oude man me vertelde dat zijzelf een zoontje hadden verloren. Ons zieke zoontje herinnerde hem weer aan zijn eigen verdriet. Onze zoon is gelukkig helemaal hersteld, dit ontroerende moment zal me altijd bijblijven.

Eenzame weg

“Ouders van wie een kind overleed, zijn mensen die steeds weer het gevoel hebben in een cel van verdriet opgesloten te zijn; mensen die zich onmachtig en schuldig voelen omdat ze hun kind niet hebben kunnen beschermen tegen de dood. Ze voelen vaak ook de eenzaamheid van een gevangeniscel omdat zij hun unieke gemis eigenlijk niet met anderen kunnen delen. Vaak wordt dit gevoel nog eens versterkt door vele soorten van onbegrip.” Een moeder omschreef het als een eenzame weg.

“Erkennen dat de dood van een kind een levenslooplang gevolg heeft, kan werken als een bevrijding uit onbegrip en isolement. Onderschatten en niet erkennen geeft ouders, maar ook zussen en broers echt levenslang.” De schrijver gaat niet voorbij aan het leed dat ook broers en zussen treft bij de dood van een kind in het gezin. Vaak een ondergeschoven kindje.

In dit boek plaatst Van den Berg de gebeurtenis van het overlijden van een kind in de levensloop, in het levensverhaal van mensen. Op elk inleidend hoofdstuk volgen drie onderdelen. In deel 1 beschrijft hij het verlies van een kind aan de hand van de levensloop. In deel 2 richt hij zich tot broers en zussen in hun verlies. Deel 3 gaat over de rol van vrienden en vriendinnen nadat er een kind is gestorven. Afgewisseld met meditatieve, soms poëtische teksten, bijvoorbeeld

Levensloop

Zoals de geboorte van een kind
je anders laat leven,
zo laat de dood van een kind
je leven anders lopen.
Je zult voor altijd anders
je levensweg lopen,
zwaarder van vaak vermoed.

Marinus van den Berg

Elk verdriet is uniek

Rode draad in het boek dat voor iedereen het gemis weer anders voelt. “Elk verdriet is uniek, elk mens heeft zijn eigen verhaal”. Het is een boodschap die Van den Berg meegeeft aan mensen die verdriet hebben om een broer of zus die doodging.

Marinus van den Berg is pastor, maar hij schrijft met ‘Verdriet dat niet verdwijnt’ geen christelijk boek. Levensbeschouwing en geloof brengt hij erin wel naar voren, maar of het helpt bij de verwerking van verdriet noemt hij heel persoonlijk. Waarin hij wel heel stellig is, is dit: “Wie verdriet heeft, wie de zware en smalle weg van de rouw moet belopen, heeft allereerst behoefte aan mensen die meelopen en trouw zijn, mensen die laten voelen wat ware vriendschap inhoudt, die luisteren naar wat er in jouw binnenste gebeurt. Je hebt mensen nodig die het uithouden met jou, die je verder helpen met lopen, verder dan je zelf vraagt.”

‘Verdriet dat niet verdwijnt’ is geen roman om in een adem uit te lezen. Dat zegt de schrijver ook zelf: “Een hoofdstuk als dit lezen, dat is hard werken. Zeker als je zinnen tegenkomt die je hart raken.” Wat het dan wel is? Een waardevol document bij het verwerken van de dood van een kind door ouders, broers en zussen, opa’s en oma’s, vrienden en voor iedereen die zich open wil stellen voor dit grote verdriet, zodat je kunt troosten: kijken, vasthouden, luisteren, mee zuchten, eten klaarmaken, helpen, enzovoort.

RIA
28-11-2014

 

Tagged als: ,

Gecategoriseerd in: Berg - Marinus van den, christelijk, RECENSIES: ALVAST VOOR JE GELEZEN, verlies broer of zus, verlies kind

Schrijf je hier in voor de